Á undanförnum árum hefur notkun stafrænnar tækni í námi aukist mikið. Skólar og háskólar eru sífellt að leita nýrra leiða til að gera kennslu áhugaverðari og gagnlegri fyrir nemendur.

Ein af þeim aðferðum sem hefur þróast hratt er notkun hermunar (e. simulation) í kennslu. Með hermun geta nemendur æft sig í aðstæðum sem endurspegla hvernig raunveruleg kerfi virka og sjá afleiðingar ákvarðana sinna án þess að taka raunverulega áhættu (Agarwal et al., 2024).

Hermun felur í sér að byggja upp stafrænt líkan sem endurskapar ferli eða kerfi sem annars væri erfitt eða kostnaðarsamt að prófa í raunveruleikanum (Susilawati et al., 2025). Slík nálgun hefur verið notuð í mörgum greinum, meðal annars í verkfræði, viðskiptafræði og heilbrigðisgreinum, þar sem nemendur þurfa að átta sig á því hvernig flókin kerfi virka (Agarwal et al., 2024). Rannsóknir sýna að hermun getur aukið þátttöku nemenda og bætt námsárangur, þar sem nemendur fá tækifæri til að prófa sig áfram í aðstæðum sem líkja eftir raunveruleikanum (Susilawati et al., 2025).

Einn stærsti kostur hermunar er að hún gerir nemendum kleift að taka virkan þátt í náminu. Í stað þess að nemendur læri eingöngu í gegnum fyrirlestra geta þeir sjálfir tekið þátt í verkefnum, prófað mismunandi lausnir og séð strax hvaða áhrif mismunandi breytingar hafa. Slík nálgun hefur reynst sérstaklega gagnleg þegar markmiðið er að þróa gagnrýna hugsun og hæfni til ákvarðanatöku (Susilawati et al., 2025).

Hermun hjálpar einnig til við að tengja fræðilega þekkingu og raunverulegt starfsumhverfi. Nemendur eiga stundum erfitt með að sjá hvernig fræðileg hugtök nýtast í raun, sérstaklega þegar um flókin kerfi er að ræða. Með hermun geta þeir hins vegar prófað mismunandi lausnir í aðstæðum sem líkja eftir því sem gerist í raunveruleikanum. Þetta getur aukið skilning á tengslum milli orsaka og afleiðinga og gert námið hagnýtara (Agarwal et al., 2024).

Annar mikilvægur kostur hermunar er að hún býður upp á öruggt umhverfi til að gera mistök. Í mörgum greinum getur verið kostnaðarsamt eða hættulegt að prófa nýjar lausnir við raunverulegar aðstæður. Með hermun geta nemendur gert mistök og lært af þeim án þess að það hafi neikvæðar afleiðingar. Þetta á til dæmis við í heilbrigðisgreinum þar sem hermun er notuð til að æfa aðgerðir eða ákvarðanatöku áður en unnið er með raunverulega sjúklinga (Agarwal et al., 2024).

Tækniframfarir síðustu ára hafa aukið möguleika hermunar enn frekar. Ný hugbúnaðarverkfæri gera nemendum kleift að búa til eigin líkön og prófa flóknar sviðsmyndir sem áður voru aðeins framkvæmdar í atvinnulífinu (Susilawati et al., 2025). Í verkfræðinámi er til dæmis hægt að líkja eftir framleiðsluferlum, flutningsleiðum eða biðröðum og sjá hvernig breytingar á einni breytu hafa áhrif á heildarkerfið. Slík verkefni undirbúa nemendur betur fyrir störf þar sem þeir þurfa að vinna með gögn og taka ákvarðanir byggðar á greiningu (Agarwal et al., 2024).

Hermun getur einnig aukið færni sem nýtist beint í atvinnulífi. Með því að vinna með raunhæfar sviðsmyndir læra nemendur að leysa vandamál, vinna með gögn og meta mismunandi lausnir. Rannsóknir benda til þess að þessi tegund náms stuðli að dýpri skilningi og betri langtímaminni á efninu. Þetta skiptir miklu máli í námi þar sem markmiðið er ekki aðeins að standast próf heldur einnig að þróa færni sem nýtist eftir útskrift (Agarwal et al., 2024).

Þrátt fyrir marga kosti hefur hermun einnig ákveðnar áskoranir. Það getur verið tímafrekt að þróa góð líkön og kennarar þurfa að hafa þekkingu á þeim verkfærum sem notuð eru. Kostnaður við hugbúnað og þjálfun getur einnig verið hindrun fyrir suma skóla, sérstaklega ef ekki er nægur stuðningur við innleiðingu, sem getur gert það erfitt að nýta hermun til fulls. Á sama tíma skapast með aukinni notkun gervigreindar og stafrænna lausna ný tækifæri til að gera nám persónubundnara. Nemendur geta unnið með gögn í rauntíma, prófað lausnir og fengið endurgjöf strax. Slík þróun gæti haft mikil áhrif á það hvernig kennsla fer fram á næstu árum (Susilawati et al., 2025).

Að mínu mati hefur hermun mikla möguleika til að bæta kennslu á öllum skólastigum. Hún gerir nemendum kleift að prófa sig áfram og sjá afleiðingar ákvarðana sinna á skýran hátt, sem getur aukið skilning og áhuga á efninu. Ég tel einnig að slík nálgun henti vel nemendum sem læra best með því að gera hlutina sjálfir fremur en að hlusta eingöngu á fyrirlestra. Jafnframt finnst mér mikilvægt að tæknin komi ekki í stað kennara heldur styðji við kennsluna. Kennarar gegna áfram lykilhlutverki í að leiðbeina nemendum, útskýra niðurstöður og skapa umræður sem hjálpa til við að dýpka skilning.

Niðurstöður
Umfjöllunin sýnir að hermun getur verið öflug viðbót við hefðbundnar kennsluaðferðir. Með því að nýta stafrænar lausnir sem líkja eftir raunverulegum aðstæðum fá nemendur tækifæri til að þróa bæði skilning og hagnýta færni. Á sama tíma er ljóst að innleiðing hermunar krefst bæði tíma, þekkingar og fjárfestingar til að ná sem bestum árangri. Þrátt fyrir þær áskoranir bendir þróunin til þess að hermun muni gegna sífellt stærra hlutverki í námi og kennslu á komandi árum. Mikilvægt er að nýta þessa tækni á ábyrgan hátt þannig að hún styðji við kennara og styrki nám nemenda í stað þess að koma í stað mannlegra samskipta sem eru lykilþáttur í árangursríku námi.

Yfirlýsing um notkun gervigreindar
Ég notaði gervigreind bæði til að fá hugmyndir að umfjöllunarefni og til að fara yfir stafsetningu og málfar.

Höfundur: Aníta Gísladóttir nemandi við Háskólann í Reykjavík

Heimildaskrá:
Agarwal, R., Kotehal, P. U., Bhadange, S., & Shukla, P. (2024, 1. júlí). Role of simulation-based learning in skill development of students: An empirical study in context of ICT-driven education world. Journal of Informatics Education and Research. https://jier.org/index.php/journal/article/view/1117

Susilawati, F., Nurhanif, & Munawir. (2025, 21. maí). Simulation-based approaches to improve teaching, learning, and training outcomes in education systems. International Journal of Simulation, Optimization & Modelling. https://e-journal.scholar-publishing.org/index.php/ijsom/article/view/148