Nemendur mínir í námskeiðinu Upplýsingaþjóðfélagið í Háskólanum í Reykjavík fengu í síðustu viku það verkefni að fjalla stuttlega um kosti og galla tækninnar í dag. Mér fannst margt áhugavert koma fram í þeirra umfjöllun og bað gervigreindina að aðstoða mig við að taka saman stutta lýsingu á þeirra skoðunum.

Verulegar breytingar hafa átt sér stað undanfarin ár en talið er að þær munu ekki jafnast á við það sem framundan er. Hvað er það sem gerir við umrædda þróun. Alþjóðleg áhrifaöfl hafa einnig bent á hættur samfara þessari þróun, sérstaklega þegar kemur að þróuninni þar sem gervigreindin væntanlegar breytingar öðruvísi en það sem við höfum nú þegar upplifað? Tvennt kemur til, þróun gervigreindar annars vegar og hins vegar þróun skammtatvölva. Samþætting á þróun gervigreindar og svo skammtatvölva mun síðan hafa umbreytingaráhrif á önnur tæknisvið og samfélög.

This year the United Nations is celebrating the 100th anniversary of quantum physics, so we wanted to know more about the quantum computing environment in other countries. We chose Denmark as our destination, where we spoke with Kristine Helen Falgren.

Það er orðið algengt meðal nemenda að leita fyrst á YouTube þegar þeir skilja ekki námsefni. Hvort sem um er að ræða forritun, stærðfræði, hönnun eða önnur tæknileg viðfangsefni, þá virðist stutt myndband á netinu oft skila meiri skilningi en hefðbundinn fyrirlestur. Þetta þarf þó ekki að vera gagnrýni á skólakerfið sem slíkt, heldur vísbending um að óformlegt netnám geri ákveðna hluti sérstaklega vel. Spurningin er ekki hvort YouTube eigi að koma í stað skóla, heldur hvað kennsla geti lært af því hvernig netefni er byggt upp og notað.

Í stafrænni framtíð efnahagslífsins er ljóst að skattkerfi heimsins verða að laga sig að hraðari viðskiptum og rauntíma gagnastreymi. Virðisaukaskattur (VSK) er víða stærsti tekjustofn ríkissjóðs, svo skilvirk innheimta hans skiptir miklu. Í því ljósi er áhugavert að skoða hvernig nýir tækniinnviðir - dreifð gagnakerfi (t.d. dreifð færsluskrá, e. distributed ledger technology (DLT)) - geta stutt við rauntíma skil á VSK. Slíkir innviðir geta aukið traust, bætt rekjanleika og gert afstemmingu upplýsinga sjálfvirka.

Lesblinda er algengur námsörðugleiki sem hefur áhrif á lestur og úrvinnslu skrifaðs texta og getur gert nám, upplýsingaöflun og það að meðtaka upplýsingar erfiðara fyrir þá sem glíma við hana. Þar sem mikið af námsefni og upplýsingum er í textaformi getur þetta haft veruleg áhrif á námsárangur og daglegt líf einstaklinga með lesblindu. Með þróun nýrrar tækni, sérstaklega á sviði máltækni og gervigreindar, hafa orðið til lausnir sem geta bætt aðgengi að lesefni og auðveldað fólki með lesblindu að tileinka sér efni.

Árið 1972 var lagt upp í metnaðarfulla og tæknilega krefjandi tilraun til að kanna hvort unnt væri að beita tölvum við rannsóknir á íslensku ritmáli og þróa aðferðir til sjálfvirkrar greiningar, með það í huga að búa til tíðniorðabók og orðstöðulykil fyrir íslenskt ritmál. Verkefnið átti þannig að skila bæði gagnasafni og tölvutækum verkfærum sem nýta mætti í málvísindum og orðabókargerð. Verkefnið var unnið í samstarfi Rannsóknastofnunar í norrænum málvísindum sem tók til starfa þetta sama ár við Háskóla Íslands og Reiknistofu Raunvísindastofnunar Háskóla Íslands.

Í nútíma upplýsingatækni einkennist þróun gagnagrunna af tveimur meginþáttum: veldisvexti gagnamagns og auknu flækjustigi fyrirspurna. Til að mæta kröfum um rauntímavinnslu og djúpa gagnagreiningu samtímis er nauðsynlegt að huga að nýstárlegri gagnagrunnshögun.

Eftir margra ára starf sem vefstjóri þekki ég ágætlega til vefmála, hvað virkar, hvað ekki og hvað vantar. Oft hefur vantað betri ramma, skipulag og stefnu þegar kemur að vefmálum. Þegar ég kynntist mikilvægi stefnumótunar í meistaranámi mínu í upplýsingafræði kviknaði áhuginn á að rannsaka hvað það þýðir fyrir vefstjóra og umsjónarfólk vefja að hafa vefstefnu til að styðjast við í starfi sínu.

Automatic Speech Recognition (ASR) er tækni sem umbreytir töluðum orðum í texta. ASR getur haft veigamikil áhrif í kennslustofunni og breytt því hvernig við nálgumst fyrirlestra. Með því að nýta ASR til að umrita fyrirlestra og umræður sem eiga sér stað í kennslustofunni geta kennarar veitt nemendum skrifleg afrit af því sem fram kom. Þetta skapar jafnframt tækifæri til að draga saman efni fyrirlestra og skila nemendum yfirliti yfir lykilatriði og helstu umræðuefni, á einfaldan og skilvirkan hátt.(Jacob, 2023)